We zijn geïnterviewd in verband met het 20-jarig bestaan van Stichting Werkgroep Urgenta. Lees hieronder de AI-vertaling.

Al 20 jaar doen Nederlandse ingenieurs vrijwilligerswerk in Moldavische ziekenhuizen

Sinds 2005 komen ze elk jaar vrijwillig vanuit Nederland om zuurstof-, gas- en drukapparatuur te installeren in 13 ziekenhuizen in de Republiek Moldavië. Toen ze nog in ziekenhuizen in Nederland werkten, kwamen ze tijdens de paasvakantie of wanneer ze vrij konden nemen van hun werk naar Moldavië om hier goed werk te verrichten. Nu zijn ze met pensioen. Hoe zijn ze hier terechtgekomen en waarom zijn ze, in plaats van naar het strand te gaan, steeds weer teruggekeerd naar Moldavische ziekenhuizen?

Het verhaal begon met de val van het IJzeren Gordijn en de Roemeense revolutie van 1989. Toen, in januari-februari 1990, in de roes van de politieke veranderingen, maar ook van de verwoestende beelden van de armoede in Oost-Europa, laadden de Nederlanders tientallen vrachtwagens vol met humanitaire hulpgoederen die ze naar Roemenië stuurden. Het gebeurde dat een van de vrachtwagenchauffeurs die op weg was naar Galați een hartaanval kreeg in Sibiu. Hij bleef enkele weken in het ziekenhuis van Sibiu. De artsen in Sibiu redden zijn leven, dus toen hij terugkeerde naar Utrecht, riep hij zijn collega’s van het universitair ziekenhuis bijeen om te bespreken hoe ze hun dankbaarheid konden uiten. Ingenieur Arnold Van Rijn was een van hen.

In juni 1990 vertrok hij daarom samen met een Nederlandse stichting naar Sibiu om ter plaatse kennis te maken met de situatie en te kijken wat er gedaan kon worden. Onderweg spraken Arnold en zijn vriend Theus Huisman voortdurend over hun plannen om Roemenië een handje te helpen. Maar toen ze de kathedraal van Sibiu bezochten, kreeg Arnolds vriend een hartaanval… met fatale afloop… Hij stierf in de armen van zijn zoon, die naast hem stond.

“Ik zei tegen mezelf dat de dood van mijn vriend niet voor niets mocht zijn”, vertelde Arnold me in de eetzaal voor gasten van de kantine van het Medisch College in Chișinău, waar zijn team elke dag at terwijl ze werkten bij het Instituut voor Neurologie en Neurochirurgie in Chișinău. “Ik moest terugkomen om hem te eren.” Dus van 1990 tot 2005 kwam Arnold samen met zijn collega’s steeds weer terug om medische apparatuur te installeren of reparaties uit te voeren in het County Clinical Hospital en het Luther Clinical Pediatric Hospital in Sibiu. Ze richtten de stichting Werkgroep Urgenta op, die geld inzamelt bij verschillende Nederlandse instellingen voor de medische apparatuur die ze installeren. “Net als in Moldavië kwamen we en vroegen we: wat hebben jullie nodig? Laten we kijken of we iets kunnen doen”, legde Arnold hun werkwijze uit.

“We kwamen de reanimatiekamer binnen en zagen cement op de vloer, ijzeren bedden…”

Maar toen Roemenië toetrad tot de EU, kwamen de fondsen voor ziekenhuizen al uit Brussel, dus staken Arnold en zijn team de Prut over. Het Nederlandse team kreeg er een Roemeense kracht bij, ingenieur Cosmin Coste. Geïnspireerd door het vrijwilligerswerk van de Nederlanders en doordat hij met eigen ogen zag hoe het ziekenhuis waar hij als ingenieur werkte veranderde, nam Cosmin deel aan alle werkzaamheden, leerde hij Nederlands door ermee te praten en bood hij aan om hen ook te vergezellen bij hun werk in Moldavië. Omdat hij jonger was en nog steeds in functie, moest hij verlof nemen om deze keer naar Chisinau te komen.

Ik vroeg hen hoe de situatie van de ziekenhuizen in Moldavië in deze twintig jaar in hun ogen was veranderd. Toen ze in 2005 voor het eerst naar Moldavië kwamen, zagen ze drie ziekenhuizen en een laboratorium, vertelden de vrijwilligers me. “In het (klinisch stadsziekenhuis) Sfânta Treime kwamen we de reanimatiekamer binnen en zagen we cement op de vloer, een ijzeren bed, ik denk dat er een matras op lag, en een stok om de infuus aan op te hangen. En dat was het… Het was toen een bouwput“, herinnert Cosmin zich. ”En nu? In Sfânta Treime is de intensive care nu prachtig, net als in het Westen.”

Het werk van het team vond en vindt plaats op basis van twee samenwerkingsovereenkomsten met het ministerie van Volksgezondheid. Hoewel de ministers van de Republiek Moldavië sinds 2005 steeds zijn gewisseld, zijn de ingenieurs ongeveer dezelfde gebleven. Vier jaar geleden zijn er echter twee Moldavische ingenieurs bij gekomen. “Ze hebben dezelfde mentaliteit als Cosmin, ze willen iets doen voor hun land”, legt Arnold uit.

Het werk verloopt als volgt: de ingenieurs stellen hun tijd gratis ter beschikking, Nederlandse fondsen betalen de apparatuur en de lokale ziekenhuizen die worden geholpen, bieden onderdak en maaltijden. Het project voor de installatie van gas-, druk- en zuurstofunits in het Instituut voor Neurologie en Neurochirurgie in Chisinau kostte 200.000 euro. Het werk van de ingenieurs duurde ongeveer drie weken.

Alexandru Grumeza, hoofd van de spoedeisende hulp van het Instituut voor Neurologie, benadrukt dat “het gecentraliseerde zuurstofsysteem dat door onze collega’s uit Nederland is geïnstalleerd, echt nuttig is” en “aanzienlijk heeft bijgedragen aan de verbetering van de kwaliteit van de medische zorg”. Het systeem wordt dagelijks gebruikt.

Maar op de laatste werkdag struikelde een van de Nederlandse ingenieurs en viel, waarbij hij zijn knie brak. We troffen hem aan in een rolstoel. Hij werd naar het Republikeins Ziekenhuis gebracht, waar hij de nodige hulp kreeg op de spoedeisende hulp. Hij vertelde me dat hij zeer tevreden was over de omstandigheden en de behandeling. Maar daar hielden de verrassingen niet op.

Terwijl zijn collega’s in de gang op hem stonden te wachten, kwam er een arts naar hen toe. “Bent u in Florești geweest?”, vroeg hij. “Ja, dat klopt”, antwoordden ze. Het was de zoon van Vera Crivoruciko, de directrice van het bejaardentehuis Casa Max (ook wel Centrul Alinare genoemd) in Căprești, waar de ingenieurs sliepen toen ze in het districtsziekenhuis van Florești werkten.

“Patiënten werden van Chișinău naar Hâncești overgebracht, omdat ze daar zuurstof hadden.”

Hoewel ze in het begin vaak op enige wantrouwen van de artsen stuiten, merken de vrijwilligers onmiddellijk het effect van hun werk. “Als we klaar zijn, hebben veel artsen tranen in hun ogen en zeggen ze tegen ons: ‘O, nu kunnen we meer dan één patiënt tegelijk helpen’. Dan krijgen we kippenvel”, bekent Arnold.

“In het (districtsziekenhuis) van Leova was er een afdeling met kinderen met longaandoeningen. En de dokter huilde uiteindelijk, nadat de systemen waren geïnstalleerd: ‘Ik kan nu 10-15 kinderen tegelijk helpen! Daar heb ik van gedroomd!’ “Bij aandoeningen aan de luchtwegen is zuurstof van cruciaal belang voor patiënten, zodat ze kunnen ademen”, legt Cosmin uit.

In 2019 installeerden vrijwilligers 120 medische gaspunten in verschillende zalen in het hoofdgebouw van het districtsziekenhuis van Hâncești. Drie maanden later brak de coronapandemie uit. “Patiënten werden van Chișinău naar Hâncești overgebracht, omdat ze daar zuurstof hadden”, herinnert Cosmin zich.

“We zijn ervan overtuigd dat de systemen die we in twintig jaar tijd in Moldavië hebben geïnstalleerd, duizenden, tienduizenden levens hebben gered”, zegt hij.

Ik vroeg hen ook wat ze buiten de ziekenhuizen leuk vinden aan Moldavië. De kerken en wijnhuizen, zeiden ze. Sommige vrijwilligers zijn katholiek, andere protestants. Niet iedereen is fan van polenta, maar de stoofpotjes en de wijn stonden bovenaan hun lijstje. En ze zullen mevrouw Tamara nooit vergeten, vertelden ze me, uit de kantine van het Emilian Coțaga-ziekenhuis, vlakbij het ministerie van Volksgezondheid. “Ze kookte goddelijk!”, riep Cosmin uit, terwijl de hele groep oplevde bij het horen van de naam van de vrouw.

Na het werk bij het Instituut voor Neurologie en Neurochirurgie in Chișinău volgde een bezoek aan het Raional Orhei-ziekenhuis, waar ze volgend jaar apparatuur zullen installeren, waarna hun samenwerkingsprotocol afloopt. Tekent er nog iemand? vroeg ik. “Nee,” zei Arnold resoluut. “We zijn 77, 78, 79 jaar oud, klaar, het is tijd om uit te rusten.”

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Dit is een verplicht veld
Dit is een verplicht veld
Geef een geldig e-mailadres op.